بر اساس آخرین پژوهش‌ها، اسکرول شدن صفحات چه تاثیری بر تجربه کاربری دارد؟

برخی از مشتریان اصرار دارند که تمپلت گرافیکی‌ای برای سایت‌شان طراحی شود که اسکرول نداشته باشد. دلیل آنهم این است که می‌ترسند اسکرول شدن صفحات، تاثیر بدی در تجربه کاربری سایت‌شان داشته باشد. ما خیلی خوشحالیم که کاربران سایت‌مان به تجربه کاربری تا این اندازه بها می‌دهند. اما دوست داریم به صورت علمی نتیجه تحقیقات علمی را بررسی کنیم که آیا واقعا اسکرول خوردن صفحات سایت یک مشکل محسوب می شود؟ برای پاسخ به این سوال، ابتدا باید نگاهی به تاریخچه به‌وجود آمدن این نگرانی بیاندازیم.

 

بالای خط تاخوردن

بالای خط تاخوردن

این نیمه صفحه‌ی بالایی را اصطلاحا «بالای خط تاخوردن» یا «Above The Fold»  می‌گویند. محتوای موجود در این قسمت اولین چیزی است که به چشم خواننده می‌خورد.

در دهه نود میلادی، اصطلاح «بالای خط تا» وارد ادبیات وب شد. دلیل آنهم پر واضح است. به‌واسطه محدودیت‌های نرم‌افزاری و سخت‌افزاری در آن زمان، اسکرول کردن کار دشواری بود. بعدها سخت‌افزارها تغییر کردند، هم ماوس‌ها چرخ مخصوص اسکرول پیدا کردند و هم گوشی‌های موبایل، هوشمند شدند. مرورگرهای جدید و مدرن به بازار آمدند. اما جالب اینجاست که تصور بالای خط تای قدیمی و دوست‌داشتنی، هنوز در ذهن ما جا خوش کرده و ظاهرا به این زودی‌ها هم قصد رفتن ندارد!

بیایید دقیق‌تر به این اصطلاح نگاهی بیاندازیم: بالای خط تا …

من از شما می‌پرسم: بالای خط تا در دنیای رایانه به چه معنی است؟

در قدیم که اندازه مانیتورها دارای سایزهای محدود ۱۵ و ۱۷ اینچ بودند بیان می‌شد که خط تا یا فولد قسمتی از سایت است که در لحظه اول که سایت بارگزاری می‌شود، در نمایشگر قابل مشاهده است. اما آیا این مفهوم در انواع اسکرین‌های امروزی هم قابل مدیریت است؟ مخصوصا با این همه تنوع سایز موبایل و تبلت! مثلا سایز تلفن‌های همراه را با تلویزیون‌های هوشمند ۴۰ و ۵۰ اینچ مقایسه کنید.

بهترین کار این است که بر روی کیفیت محتوا تمرکز کنیم. با این‌کار، کاربران دلیل خوبی برای مشاهده ادامه مطالب شما (زیر خط تا) خواهند داشت. این موضوع چطور انجام می‌شود؟

  • صفحه شما باید یک پیام مشخص برای کاربران داشته باشد.
  • سرتیترها و زیر تیترها می‌بایست به شکل درستی انتخاب گردد.
  • به مطالب مهم و مورد نیاز کاربر، اولویت بالاتری بدهید.

 

این کارها جایگزین خط تای مورد نظر شما برای کاربر می‌شود. این خط معیار جدید، به بازدیدکنندگان کمک می‌کند تصمیم بگیرند که آیا محتوای سایت ارزش خواندن دارد یا نه؟ پس تمرکز بر ارائه یک پیغام واضح و شفاف و اولویت‌دهی درست به محتوا، کلیدی است که قفل اسکرول کاربر را باز می‌کند.

 

انواع سایز مانیتور

انواع سایز مانیتور

 

اما بیایید نگاهی به تحقیقات علمی مرتبط بیاندازیم:

تحقیقات علمی اثبات می‌کند که بر خلاف تصور ما، اسکرول تجربه‌ی مطلوبی محسوب می‌شود:

  • چارتبیت، یک فراهم کننده تحلیل داده، در طی تحقیقی بر روی ۲ میلیارد بازدید دریافت که حدود ۶۶% از تمرکز محتوای اصلی صفحات وب زیر خط تا قرار دارند.
  • در موبایل نصف کاربران بعد از ۱۰ ثانیه اسکرول می کنند و ۹۰ درصد بعد از ۱۴ ثانیه.
  • در یک سری تستهای کاربردپذیری شرکت هیوج مشخص شد که تقریبا همیشه کاربران اسکرول می کنند.
  • جکوب نیلسن متخصص کاربرد پذیری، در طی بررسی‌هایی بر اساس ردیابی چشم کاربران نشان داد که تمرکز بیشتر بر روی محتوای بالای خط تاست. اما نکته جالب اینجاست که کاربران همچنان اسکرول می‌کنند! مخصوصا اگر صفحه به شکل درستی چیدمان شده باشد.در صورتی که صفحه در جهت تشویق کاربر به اسکرول طراحی شده باشد.
  • درسال ۲۰۱۱ اپل، به‌صورت پیش‌فرض نوار اسکرول را از سیستم عامل مک حذف کرد. شاید شنیدن دلیل این‌کار برای شما هم جالب باشد: کاربران آنقدر با اسکرول آشنا هستند که لزومی بر وجود نشانه‌ای از آن در صفحه احساس نشد!

 

واقعیت چیست؟

واقعیت این است که اگر دلیلی برای اسکرول وجود داشته باشد، کاربر حتما اسکرول میکند. البته قطعا محتوای بالای خط تا بیشتر در دید کاربر است، اما بدین معنی نیست که بقیه محتوا دیده نمی‌شود. یا اینکه اسکرول خوردن صفحه حس بدی به کاربر می‌دهد. کافی است لحظه‌ای به رفتارمان در تلگرام یا اینستاگرام دقت کنیم: همیشه در حال اسکرول کردن، هستیم!

وقتی شما اسکرول را از سایت حذف کنید، کاربر برای دسترسی به سایر محتوای شما مجبور به کلیک است. اینجاست که این جمله معروف کاربردپذیری خودنمایی می‌کند:

“اسکرول ادامه کار است، اما  کلیک یک تصمیم.”

بر اساس قانون پایایی یا اینرسی، کاربران همیشه تمایل دارند همین کار را ادامه دهند، نه اینکه وادار به یک تصمیم شوند.

 

سبک های طراحی بر پایه‌ی اسکرول

با توجه مزیت‌های اسکرول، سبک‌های جدیدی کلا بر اساس آن شکل گرفته:

نکته: مشاهده برخی از نمونه‌ها نیاز به فیلترشکن دارد.

طراحی تک صفحه ای (one page design):

به‌دلیل سهولت بیشتر دسترسی به مطالب در اسکرول نسبت به کلیک، گرایش یا Trend جدیدی در وب ایجاد شده است. ترندی که آن را “سایت‌های تک‌صفحه‌ای” یا “one page” نامیده‌اند. رسالت این سبک این است که در آن واحد، کاملترین و کمترین اطلاعات لازم را در اختیار کاربر قرار دهد. تمرکز در این نوع طراحی، ارائه مهمترین محتوا با کمترین حواشی ممکن است. برای تسهیل مرور محتوا، مطالب سایت در یک صفحه چینش شده و معمولا با ناوبری درون‌صفحه‌ای کاربر به آنها دسترسی پیدا می کند.

نمونه: http://lookbook.cruxkitchen.com/en

 

دزدی اسکرول (hijack scroll):

تغییر عملکرد اسکرول به حالت غیر طبیعی را دزدی اسکرول می‌نامند! در این حالت کاربر هنگام اسکرول با کارکردهایی مانند زوم روی یک بخش خاص یا حرکت در جهت‌های مختلف مواجه می‌شود. البته آزمایش‌های تجربه کاربری نشان داد این گرایش اشکالات عمده‌ای دارد. بر همین اساس هم امروزه کمتر مورد استفاده قرار می‌گیرد.

نمونه: http://tomerlerner.com/web/scroll/index.html

 

پارالاکس (parallax design):

در این سبک، صفحه به قسمت‌های افقی تقسیم می‌شود که در برخی از آن نواحی از تصاویر پس‌زمینه استفاده می‌گردد. گاهی این تصاویر با حرکت ماوس با سرعتی متفاوت نسبت به سرعت حرکت اسکرول حرکت می‌کنند که تجربه متفاوتی را برای کاربر فراهم می‌آورد.

نمونه:  http://urban-walks.com/

 

طراحی پارالکس

طراحی پارالکس

 

اسکرول بینهایت (infinite scroll):

این روند در بلاگ‌ها و شبکه‌های اجتماعی بیشتر رواج دارد. کار به این صورت است که آخرین مطالب برای کاربر بارگذاری شده و در صورت اسکرول، ادامه آن لود می شود. بارزترین نمونه آن فیس‌بوک است.

نمونه: https://fomo.be/

 

فول پیج (full page):

در این روش، صفحه به قسمت‌های اصلی تقسیم‌بندی شده و با حرکت اسکرول تمامی قسمت بعدی جایگزین سکشن قبلی می‌شود.

نمونه: http://demo.themesky.com/gon/homepage/verticalslider/?color=yellow

مرتضی مطیعی

طراح رابط کاربری در شرکت داده‌ورزان. از قدیمی‌ترین همکاران شرکت که از بدو تاسیس تا کنون به ساختن شرکتی ممتاز کمک کرده. علاقمند است اطلاعات خود را با مشتریان به اشتراک بگذارد. مقالاتش لحنی جدی و علمی دارند.